Tiếng Anh: Cần một phương pháp dạy và học thiết thực hơn

Cập nhật: 2/04/2019

Tiếng Anh: Cần một phương pháp dạy và học thiết thực hơn

Nhận xét của người nước ngoài khi nói về tiếng Anh ở Việt Nam hiện nay là: họ nói một thứ na ná tiếng Anh. Với những quan sát và kinh nghiệm thực tế, theo tôi, việc này nếu không được quan tâm để khắc phục, nó sẽ còn mãi và ngày càng tồi tệ.

Giáo viên ngoại ngữ nghe không hiểu được tiếng mình đang dạy có nhiều nguyên nhân. Người viết bài này chia nguyên nhân thành hai nhóm chính: nguyên nhân chung và nguyên nhân kỹ thuật.

Trong nguyên nhân chung, trước hết phải nói đến phương pháp dạy-học. Lớp học ngoại ngữ ở nước ta đâu đó vẫn mang dáng dấp một lớp học của ông đồ xưa, nơi người học chủ yếu nghe thụ động.

Ngược lại, không khí giờ học ngoại ngữ cần sôi nổi, học sinh cần được nói, nghe, đọc và viết thực, tức là được tham gia giao tiếp – dù chỉ là giữa học sinh với nhau, chứ không chỉ ngồi trật tự, khoanh tay ngay ngắn trên bàn “nghe giảng”.

Quan sát một giờ học tiếng Anh hiện nay cho thấy cả phương pháp dạy-học và độ chuẩn xác kiến thức của người dạy đều có vấn đề, đặc biệt phát âm và kỹ năng diễn đạt nói.

Thiếu những cố gắng cần thiết, cứ theo quán tính này, chỉ một vài năm nữa Việt Nam sẽ có một loại tiếng Anh riêng mà không ai hiểu ngoài chính người nói: Vinglish (tiếng Anh Việt Nam).

Đã có rất nhiều lớp tập huấn, hội nghị, hội thảo khoa học về phương pháp dạy-học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng. Nhưng chúng dường như không thiết thực.

Dạy và học tiếng Anh: Thiếu môi trường giao tiếp thông dụng
Thiếu môi trường giao tiếp là nguyên nhân thứ hai, và là một thực tế không chỉ có ở Việt Nam: học ngoại ngữ trong nước thiếu môi trường giao tiếp thực; có những thầy, cô cả đời chưa bước chân ra khỏi biên giới, chưa một lần gặp và nói chuyện người nước ngoài. Ngày nay, phương tiện nghe-nhìn rất phong phú, có trường được nối mạng Internet để khắc phục tình trạng này.

Song, không phải nơi nào cũng sử dụng hiệu quả. Trường có cả phòng lab ngoại ngữ, nhưng chủ yếu “làm cảnh”. Giáo viên thổ lộ: “Ở trường tôi có Internet, nhưng muốn lên mạng phải xin phép ban giám hiệu, chỉ một số người được phép dùng vì sợ ảnh hưởng lập trường tư tưởng,… mỗi lần dùng Internet phải ghi tên, ngày giờ, đọc hay viết cái gì, nên chúng tôi chẳng muốn dùng làm gì cho thêm vạ vào thân”.

Như thế, giáo viên nào dù có muốn cũng bỏ hẳn nhu cầu sử dụng Internet như một thư viện lớn hay một diễn đàn trao đổi học thuật với đồng nghiệp. Cũng vì vậy, thế kỷ 21 đã đi qua 12 năm mà có thầy, cô dạy tiếng Anh chưa bao giờ chạm tay vào bàn phím computer và có người còn chưa biết bật-tắt máy nghe đĩa CD.